BL Ne Demek Tıp?
İzmir’de yaşayan, her konuda espri yapmayı seven ama içten içe her şeyi fazla düşünen biri olarak bu konuda birkaç lafım var. BL’yi duyduğumda aklıma hemen kafe köşesinde, bir elinde sigara, diğerinde şişe mavi şişe suyu tutan filozof tipli arkadaşlarım geliyor. Evet, ben o tip insanlardanım. Ama daha da önemlisi, bu “BL” meselesini de bir şekilde kendime dert ettim. “BL ne demek tıp?” sorusu, benim gibi herkesin kafasında deli gibi dönüp duran bir soru haline geldi.
Her şeyin bir anlamı var, her şeyin bir açıklaması olmalı, di mi? Tabi burada hemen kafa karıştıran bir şey var. BL’nin ne anlama geldiği konusunda her kafadan bir ses çıkıyor. Birileri “Bipolar Bozukluk” diyor, birileri “Bipolar Lisanı” diyor, diğerleri ise “Bütün İnsanlar Lütfen” gibi şeyler uyduruyor. Peki, BL tıp açısından ne anlama geliyor, ve bu nasıl bu kadar kafa karıştırıcı bir hale gelmiş?
BL Ne Demek, Tıp?
Öncelikle şunu söylemeliyim ki, BL, bir tıp terimi olarak aslında “Bilateral” kelimesinin kısaltmasıdır. Bilateral, yani iki taraflı bir durumu ifade eder. Ama buradaki mesele, bu terimin nerelerde karşımıza çıkacağı. Hani bazen hastaların röntgen görüntülerine bakarken “Bilateral kist görüldü, hastaya ne önerirsiniz?” diye bir soru sorulmuş gibi bir hisse kapılırsınız. Kafanızda hemen “Ne kisti? Kim kist yaptı? Birader sen beni mi kistliyorsun?” gibi bir sürü komik ve kafa karıştırıcı şey belirir.
Tabii, burası “tıp” dünyası. Her şey anlamlı ve yerli yerindedir. Mesela “bilateral” terimi vücudun her iki tarafında aynı anda meydana gelen bir durumu anlatır. Diyelim ki kalp rahatsızlığı, akciğer problemleri gibi şeyler. İki taraflı olmasından dolayı, “Bilateral” sözcüğü bu tür rahatsızlıkları tanımlamak için kullanılır. Kısacası, her iki tarafı etkileyen hastalıklar için BL tamlaması işin içine girer.
Ama bu kadar basit değil tabii ki, değil mi? İzmir’de insanın kafası böyle takılır işte… Biraz daha karmaşıklaşalım!
BL Tıp ve Diğer Anlamlar
Tıp dilindeki BL terimi, aslında klinik pratikte karşımıza çıkarken bazen yanıltıcı olabilir. Yani kısacası BL, tıp dışı birçok alanda farklı anlamlar taşır. Hadi gelin bir göz atalım, çünkü ben de bu kelimeyi duyduğumda ne olduğunu hemen çözemedim.
Bipolar Bozukluk (BL) Nedir?
Bir diğer anlamı, sıkça karşımıza çıkan Bipolar Bozukluk’tur. Bunu her duyduğunda hafifçe bir “hıh” sesi çıkaran bir tip var ya… Ben işte o tiptenim! Hani her şeyin bir nevi “yüksek” ve “düşük” olduğu bir dönemdesinizdir. Bipolar, kişinin ruh halinin aniden değişmesidir. O kadar hızlı değişir ki, sanki birinin pilini çıkarıp yeniden takıyorlarmış gibi. Ama bu tıp teriminin BL ile ilgili olan anlamı, elbette bizim dostlarımız ve köşe başında oturan filozoflar için her zaman daha geniş bir alana yayılır. Bu durumdaki kişileri bazen yanlış anlamak, yargılamak da kolay olabiliyor.
Bir arkadaşım vardı, adını veremem çünkü o hâlâ bana “Yavaş ol, sen bir robot musun?” diyor. Ben de ona her zaman şunu söylüyorum: “Hayır, seninle arkadaş olduğum için çok normalim!” Tabi, bu gibi durumlar genellikle bipolar olan bir kişinin hisleriyle karışabilir. Ama işte bu durumla yüzleşmek, çok dikkatli ve derinlemesine bir yaklaşım gerektiriyor.
Bilateral Lateral (BL) Konuşmaları
Bir de şunu ekleyeyim: Son zamanlarda tıp dilinde “Bilateral Lateral” gibi terimler de kullanılıyor. Hem sağ hem sol tarafla ilgili olabilecek durumu tanımlar. Yani, bir şeyin iki tarafını etkileyen durumlar genellikle bu şekilde ifade edilir. Örneğin, iki akciğerin de enfekte olması gibi. Bu durumu anlamak çok önemlidir. Ancak, bir insanın kafasında bu kadar çok terim dolaşırken, zaman zaman daha “insanca” bir yaklaşımda bulunmak gerek.
Bir gün hastaneye gittim, doktora sordum: “Bunun tam olarak anlamını açar mısınız?” O da gülümsedi ve dedi ki: “Sağ ve solun aynı anda etkilendiği bir durum.” Yani hayatı biraz daha fazla düşünmem gerekecek gibi, dedim. Her durumda bir anlam bulmak mümkün.
Günlük Hayattan Komik Bir Anı: BL’yi Anlamak
Bazen tıp terimlerini çözmek bir hayli karmaşık hale geliyor. Bir gün arkadaşım dedi ki: “Hadi, barista olacağız, kafelerde çalışalım!” Ben de “Neyse, deneyeyim bakalım” dedim. Ancak garsonluk işi de tıpkı tıp gibi insanı terletebilir, inan bana. Bir garsonla sohbet ederken, birisi gelip “Bilateral mi?” dedi. Hemen şaşırdım. Tabi BL’nin tıp terimi olduğunu düşündüm. “Evet, aynı anda iki tarafı etkileyen bir durum” diye açıklama yapmam gerekti. Ama yanımdaki garson şöyle dedi: “Abi, ben BL diyordum, barista olmayı deneyeceğiz, hani espresso mu?”
Neyse ki durumu toparladım ve kahveye dönüp dedim: “Bilateral espresso” olabilir mi? Herkes güldü, ben de biraz rahatladım.
BL ve Tıbbın Derinlikleri
Yani özetle, tıp dünyasında BL çok ciddi bir anlam taşıyor. Ama bazen kafalar karışıyor. O yüzden bazen “Biraz dur, bir nefes al ve anlamaya çalış” diyerek bu tıp terimlerine yaklaşmak lazım. Hani günün sonunda, bu tarz terimlerin ne anlama geldiği hakkında eğlenceli bir bakış açısına sahip olmak, hayata daha eğlenceli bakmamıza yardımcı olabilir.
Şu an belki de birkaç yanlış anlamış olabilirim, kim bilir? Ama mesele şu ki, tıp dünyasında BL’nin birden fazla anlamı var. Bazen ruh halinizi etkileyen bir “Bipolar” anlama gelir, bazen de fiziksel sağlığınıza etki eden bir “Bilateral” hastalığa. Önemli olan, her durumu farklı bir açıdan görmek.
Sonuç Olarak
“BL ne demek tıp?” sorusunun aslında, sadece tıp dünyasına ait olmadığını söyleyebilirim. Bu, bazen gülüp geçebileceğimiz ama bir o kadar da derin anlamlar taşıyan bir soru. Kendimizi fazla ciddiye almadan, her terimi anlamaya çalışmak bazen keyifli olabilir. En nihayetinde, hayatın anlamı, bazen anlaşılması zor terimlerin içinde saklıdır.
Tabii bu yazıyı yazarken, biraz kafa karıştıran bir şekilde, her şeyin anlamını bulmaya çalıştım. Ama unutmayın, BL hakkında daha fazla konuşmak gerekirse, bir kahve molası verip düşünmek her zaman en iyisi.